Tác Phẩm Kim Dung & Nhân Vật
“Thời Lai Đồ Điếu”

 

Vương Trùng Dương

 

Vào đầu thế kỷ XV, danh tướng đời Hậu Trần là Đặng Tất đã lập được nhiều chiến công khi đánh quân Minh để khôi phục lại giang sơn dất nước, nhưng bị bọn gian thần gièm pha, đố kỵ, nên bị Giản Định Đế sát hại.  Con trai của ngài là Đặng Dung lập tôn thất nhà Trần là Trần Quý Khoách lên ngôi lấy niên hiệu Trùng Quang.  Đặng Dung tiếp nối con đường quang phục quê hương của thân phụ, dấy binh chống quân Minh xâm lăng.  Công cuộc thất bại, trên đường lưu đày sang Trung Hoa, vua tôi nhảy xuống sông tự vận.  Đặng Dung làm bài thơ “Cảm Thuật”, thể thất ngôn bát cú để lưu lại hậu thế, trong đó có câu:

“Thời lai đồ điếu thành công dị.

  Sự khứ anh hùng ẩm hận đa”

(Bần tiện gặp thời lên cũng dễ.

Anh hùng lỡ bước ngẫm càng cay)

                         (Trần Trọng Kim)

 Kim Dung, nhà văn xây dựng tiểu thuyết võ hiệp đã tạo dựng nhiều khuôn mặt độc đáo, sắc thái đặc biệt qua từng nhân vật trong chốn võ lâm với hàng vạn trang sách.  Tác phẩm võ hiệp của Kim Dung được ăn sâu trong lòng hàng trăm triệu độc giả trên thế giới.  Nói đến Kim Dung, nói đến võ hiệp, chưởng... nó lôi cuốn, hấp dẫn, trở thành thân thuộc từ tiểu thuyết đến phim ảnh. 

    Năm 1945, mới 21 tuổi, Tra Lương Dung (Luois Cha) đã bước vào nghề báo cho tờ Đông Nam Nhật Báo ở Hàng Châu và được gây tiếng vang.  Năm 1950, ông đến Hồng Kông để cộng tác với tờ Công Báo.  Sau đó, ông sáng lập ra tờ Minh Báo (Ming Pao Daily News) dưới tên Louis Cha.  Vào giữa thập niên 50, để đáp ứng nhu cầu của độc giả, tiểu thuyết võ hiệp qua ngòi bút  Kim Dung (Jin Yong) dưới dạng feuilleton, mỗi ngày một ngàn chữ trên tờ Tân Văn Báo, lôi cuốn và tăng vọt số lượng độc giả hằng ngày đợi báo để luyện chưởng.  Tên tuổi Kim Dung được nổi danh từ Hồng Kông và vượt biên giới sang nhiều quốc gia khác...  Ở Miền Nam Việt Nam vào thập niên 60, 70 hàng triệu độc giả say mê tác phẩm Kim Dung... nhiều nhân vật của ông đã đi vào tên tuổi của giới cầm bút. 

Trong 17 năm (1955-1972) từ tác phẩm đầu tay Thư Kiếm Ân Thù Lục đến tác phẩm sau cùng Lộc Đỉnh Ký, toàn bộ tác phẩm trên vạn trang.  Theo dòng thời gian, nhiều tác phẩm của Kim Dung được chuyển ngữ, phổ biến từ Á Châu sang Úc, Âu Châu và Mỹ Châu. 

Trong cuộc phỏng ấn của phóng viên Nam Hoa Bưu Điện với Kim Dung vào mùa nè 1999 tại Hawaii, tiên sinh cho biết: “Tôi viết 15 tác phẩm dài, bộ ngắn nhất cũng 300 trang, bộ dài nhất 2000 trang.  Có thể kể ra...  Nói cho đúng chỉ có 12 bộ mà thôi nhưng người ta khi dịch thuật và sao chép đã nâng lên 15 bộ, tôi thấy mãi cũng thành quen nên cứ yên trí mình viết được bấy nhiêu”.  

Tác phẩm cuối cùng Lộc Đỉnh Ký khởi đầu từ năm 1969, mở đầu với bài phi lộ dài mười tám ngàn chữ, chiếm giải quán quân trong lịch sử văn học.  Kim Dung viết liên tục trong ba năm để hoàn thành tác phẩm trước khi “gác kiếm”.  Lộc Đỉnh Ký qua ngòi bút dịch thuật của Hàn Giang Nhạn xuất hiện trên trang báo ở Sài Gòn.  Sau đó được in thành sách, gồm 21 cuốn, gần 3,800 trang.  Tác phẩm Lộc Đỉnh Ký vừa được Kim Dung tóm lược trở lại, chuyển sang Anh ngữ, xuất bản tại Anh quốc vào giữa năm 2001. 

Hầu hết tác phẩm của Kim Dung được dựng thành phim truyện nhiều tập, ngay cả nhân vật trong truyện cũng dựng thành phim.  Lộc Đỉnh Ký là một trong những bộ phim ăn khách nhất. 

    Sau khi đạo quân Mông Cổ xâm lăng thống trị, lập nên triều đại nhà Nguyên kéo dài gần thế kỷ (1279 - 1368). Mang dòng máu chính thống Hán, Châu Nguyên Chương rời cửa thiền, đứng lên chiêu tập binh mã, nối kết lòng dân đồng lòng nổi dậy, đuổi vua Thuận Đế nhà Nguyên, dựng lại cơ đồ dân tộc, lập nên triều đại nhà Minh, lên ngôi hoàng đế.  Triều đại nhà Minh trị vì gần 3 thế kỷ (1368 - 1644).  Đời vua Nghi Tôn niên hiệu Sùng Trinh, quân Mãn Châu đem quân chinh phạt, lấy dị tộc cai trị Trung Hoa, lập ra triều đại nhà Mãn Thanh kéo dài từ năm 1644 cho đến khi Tôn Dật Tiên đứng lên làm cuộc cách mạng Tân Hợi năm 1911. 

Nhà văn Kim Dung lấy bối cảnh vào thời kỳ đầu nhà Mãn Thanh để xây dựng tiểu thuyết võ hiệp Lộc Đỉnh Ký.  Dựa vào giai đoạn biến chuyển thời cuộc trong lịch sử, trong sự kiện cụ thể như Tứ Thập Nhị Chương Kinh, bộ kinh Phật gồm 42 chương được tín đồ nhà Phật dùng như kinh nhật tụng chuyển thành bộ sách gồm 8 quyển như bí kiếp vô giá chứa đựng họa đồ kho tàng bí mật, long mạch của hoàng đế Mãn Châu nơi Lộc Đỉnh Sơn bên dòng Hắc Long Giang ở Đông Bắc Trung Hoa cùng những bí ẩn dị kỳ... mà vua Thuận Trị giao cho 8 thủ lãnh của bát kỳ chia ra giữ từng quyển để tránh nạn độc quyền.  

Nhân vật có tên trong sách sử như vua Thuận Trị, vua Khang Hy, Bạch Y Ni Cửu Nạn, con hoàng đế nhà Minh là Sùng Trinh, gian thần như Ngô Tam Quế, Ngạo Bái, Tang Kết Lạt Ma của Tây Tạng, Cát Nhĩ Đan vương tử của Mông Cổ... Trần Cận Nam (Trần Vĩnh Hoa) Tổng đà chúa ở Thiên Địa Hội.  Thiên Địa Hội là tổ chức hội kín khi Trung hoa bị Mãn Châu thống trị, lấy danh nghĩa “phù Minh diệt Thanh” bị nhà Mãn Thanh truy lùng, năm 1680 có khoảng 3,000 hội viên lìa giang sơn trốn sang Việt Nam hoạt động... 

Kim Dung xây dựng cốt truyện võ hiệp Lộc Đỉnh Ký từ nhân vật và sự kiện trên với hình ảnh hư cấu Vi Tiểu Bảo (VTB) xuất hiện từ chương đầu đến chương cuối tác phẩm.  Vi Tiểu Bảo có lẽ là nhân vật không giống ai trên cõi trần nhưng mỗi trường hợp, mỗi hành động, tâm tính lúc gian manh, ranh mãnh, điếm đàng, thương vay khóc mướn, giả nhân giả nghĩa, lúc trọïng lời hứa, chí tình, xem nhẹ lợi danh... nó quanh quẩn đâu đây trong cuộc sống thường được nhắc tới qua câu chuyện, miệng thế gian, qua sách báo. 

Trong cuộc phỏng vấn của sinh viên Đại học Bắc Kinh ngày 25-5-1994, Kim Dung cho rằng nhân vật Vi Tiểu Bảo biểu hiện nhân sinh trong thời điểm muốn tung hoàng ngang dọc, có tác phong như Vi Tiểu Bảo...  Nó không đóng khung trong thời đại phong kiến mà ngày nay, có nhiều người, trường hợp giống như VTB. 

Bên bờ Tây Hồ, thị trấn Dương Châu, nơi chốn lầu xanh mang tên ký viện Lệ Xuân, kỷ nữ Vi Xuân Phương với nhiều năm trong nghề, sinh hạ cậu bé lấy tên Vi Tiểu Bảo, không biết gốc gác tác giả là người Hán, Mãn, Mông, Hồi, Tạng vì ngày đêm nàng tiếp mọi dòng giống.  VTB lớn lên trong nhà thổ, cậu dốt đặc cán mai, tuy không biết chữ nghĩa nhưng rất tinh ranh, láu lá, miệng lưỡi dẻo quẹo, liến thoắng, nói láo khỏi chê, đóng kịch tài tình với khóc, cười tự nhiên... và rành nghề đổ bác.

Năm VTB lên mười ba tuổi, tại lầu xanh Lệ Xuân bị bọn Thanh Bang quấy phá, mẹ cậu bé bị đánh đập.  Bọn Thanh Bang bị khách làng chơi Giang Dương đại đạo Mao Thập Bát tiêu diệt.  Mao Thập Bát thuộc hào kiệt lỗ mãng trên chốn giang hồ, đang vượt ngục, bị truy nã nhưng vẫn tìm đến chốn lầu xanh để tìm lạc thú, xúi cho cậu bé vấy máu phạm tội rồi cùng nhau vào chốn bụi đời, kết nghĩa huynh đệ.  VTB biết Mao Thập Bát bị quan nha tầm nã, treo giá ba nghìn lượng bạc, cậu bé cũng giữ được máu nghĩa khí giang hồ, không đi tố cáo còn bộc lộ “có ba trăm ngàn tiền thưởng cũng không đi tố cáo”. 

Vào chốn giang hồ, VTB làm đệ tử của Tổng đà chúa Trần Cận Nam nên được nắm vai trò Hương Chủ trong Thiên Địa Hội.  Đây là tổ chức quy mô của người Hán qui tụ người yêu nước khắp nơi nhằm tạo thế lực rộng lớn để chờ ngày phục quốc.  Thấy VTB khôn lanh, ba trời ba đất nhưng không phải loại phản bội nên Thiên Địa Hội tương kế tựu kế dàn dựng cho xâm nhập kinh thành. 

Theo chân Mao Thập Bát đến tận Bắc Kinh, cả hai bị bắt vào chỗ trấn giữ của thái giám Hải Đại Phú được mệnh danh Hải Lão công, tay võ công thâm hậu trong triều. Ở đây VTB làm mù mắt lão thái giám tinh quái nầy, giết Tiểu Quế Tử và giả Tiểu Quế Tử để làm thái giám trong cung đình.  Từ chốn lầu xanh, vượt đường trường, đến kinh đô, xâm nhập vào hoàng cung, gây nợ máu, ân oán giang hồ, làm tiểu thái giám. 

Bước vào hoàng cung, VTB trở thành nhân vật đặc biệt, tiểu thái giám bầu bạn với Tiểu Huyền Tử, hoàng đế Khang Hy nhà Đại Thanh, được nhà vua ban thưởng phẩm trật và thủ lãnh thái giám.  Khang Hy cho nhập tịch người Mãn Châu theo dòng Hoàng Kỳ, được tín cẩn lên chùa Thanh Long trên Ngũ Đài Sơn hầu cận thái thượng hoàng.  Thuận Trị nắm ngôi hoàng đế được 18 năm, thống trị đất nước rộng bao la nhưng bất trị đám thê thiếp hậu cung lăng nhăng nên chán ngán ngôi vị cao cả, tịnh tâm nơi cửa thiền, pháp danh Hành Si.  VTB được lòng vua cha và vua con.  Gã láu cá như gươm lạc giữa rừng hoa, đôi mắt láo liêng, cái miệng láu lĩnh, tuy còn bé nhưng thấy gái đẹp như mèo thấy chuột, nhìn mê mệt cho thỏa mãn thú tính.  Nơi đây được công chúa Kiến Ninh, da bánh mật máu Thát Đát tuổi cập kê với gã đã “làm tình làm tội” nhiều phen khiếp vía.

 Gia nhập cung đình, gia nhập “tổ chức yêu nước nhằm lật đổ chính quyền”, VTB bị gái dụ dỗ trôi dạt ra đảo.  Phương Di lừa gã ba trợn gia nhập vào tà giáo Thần Long giáo ở Liêu Đông và không ngờ gã giữ cương vị Bạch Long sứ, chưởng môn sứ Bạch Long môn, ngôi vị cao quý trong Thần Long.  Được vợ chồng Hồng An Thông giáo chủ giao phó công tác trở về hoàng cung để thu thập bộ sách Tứ Thập Nhị Chương Kinh, theo dõi Mao Đông Châu đệ tử Thần Long giáo cài vào làm cung nữ hầu cạnh hoàng thái hậu.  Mao Đông Châu, con gái Mao Đông Long ở Bí Đảo, võ công cao cường với ngón đòn “Hóa Cốt Thiên Kim”, khống chế hoàng thái hậu, giả hoàng thái hậu, ăn ở với vua Khang Hy, sanh hạ được công chúa Kiến Ninh, giết thứ cung Đổng Ngạc Phi và hoàng tử Vinh Thân Vương, giết Hiếu Khang hoàng hậu.  Kiến Ninh công chúa tuy mới thập tam nhưng có máu “sadism” thích hành hạ địch thủ trước khi hành lạc.  Khang Hy muốn đẩy cái gái nhỏ ranh đi nên gã cho cho con Hán gian Ngô Tam Quế, Bình Tây Vương ở Vân Nam.  Trên đường đi đến sảnh đường của biệt cung ở Ngũ Hoa, ngày trước là nơi Vĩnh Lịch hoàng đế triều Minh, để kết hôn với Ngô Ứng Hùng, Kiến Ninh gặp VTB rồi dùng mưu mẹo để mây mưa cùng gã suốt cuộc hành trình.  Được Kiến Ninh, Ngô Tam Quế công tử cảm ơn, hậu tạ Vi Đô Thống, Khâm Sai đại thần rối rít!. 

Gia nhập vào Thần Long giáo, đệ tử được giáo chủ ban thưởng cho thuốc “Độc Long Địch Hoàn Cân” để khỏi phải chạy làng, mỗi năm phải uống thuốc giải, nếu không độc dược hành hạ thân thể, biến đổi cơ thể rất thảm khốc.  VTB không thoát khỏi qui luật đó nhưng vốn bản tính ba trợn, chẳng có gì bận tâm, thí mạng cùi cho số phận.  Gã lật tẩy ả Mao Đông Châu giả hoàng thái hậu, giáo chủ phải sai Hồng phu nhân cùng Phương Di, Mộc Kiếm Bình (một thời gã si mê) cùng nhị tôn giả để đi bắt sống nhưng gã chẳng sợ gì cả, bướng bỉnh khi lâm vào cuộc diện. 

 Theo qui luật trong giới võ lâm, đệ tử chỉ trung thành với một sư phụ nhưng VTB, chính tà kết nạp, gã đều tham gia, mâm nào cũng có, mồ mã nào cũng rơi nước mắt, thấp thoáng vài tên điếu đóm ngày nay.  Kẻ thù không đội trời chung với triều đình nhà Mãn Thanh là hậu duệ nhà Minh.  VTB nhận làm đệ tử của Bạch Y Ni Cửu Nạn.  VTB gặp hai nàng áo lam và áo xanh nơi Ngũ Đài Sơn, mê mệt nàng áo xanh A Kha, bị nàng đánh dập mặt dập mày nhưng cảm thấy sung sướng vì được người đẹp “dập” thân xác.  Khi gặp Bạch Y Ni với đệ tử là A Kha, VTB không ước mơ gì hơn là thọ giáo làm đệ tử.

 VTB mê A Kha vô cùng tận, bị A Kha nguyền rủa, đánh cho nhiều trận nên thân nhưng được gần và được thấy bóng dáng nàng, đủ sướng run người.  A Kha có người tình nhân là Trịnh Khắc Sảng, con trai Trịnh Thành Công, thống lĩnh lực lượng chống đối ở ngoài đảo Đài Loan.  Trong nhiều lần gặp gỡ tay ba, gã thấy A Kha khinh khi như cỏ rác và yêu mến Trịnh Khắc Sảng, gã bôi xấu tình địch, sắp xếp, dàn dựng để làm bể mặt tình địch cho A Kha chán ngán nhưng nàng vẫn yêu.  Có nhiều cơ hội để giết tình địch với uy quyền trong tay nhưng VTB lại không hạ độc thủ, kể ra gã chưa đến nỗi nhẫn tâm cùng cực. 

Tuy vậy, khi trở lại chốn cũ với cương vị Khâm Sai của nhà vua, gặp mẫu thân vẫn hành nghề ở lầu xanh Lệ Xuân, Vi Xuân Phương không biết tiểu nhi đã trở thành “nhân vật quan trọng” và gã cũng một lòng với mẫu thân.  Gã cà chớn, ba trợn nhưng không làm đau lòng mẫu thân, hơn phường bất hiếu, bằng cấp, quyền trọng nhưng quên mất cội nguồn, không thờ cha kính mẹ. 

Vi Tiểu Bảo dốt chữ nghĩa, lúc lộng ngôn, lúc thành thật không lấp liếm, kết bạn với Tăng Kết Hoạt Phật của Tây Tạng và khi lập bản tấu chương, gã vui vẽ cho biết: “Ngay ba chữ tên của đệ cũng chỉ viết được một chữ Tiểu (3 nét) là không đến nỗi sai lầm, chữ Vi thì không chắc, chữ Bảo tiểu đệ đã viết lui viết tới vẫn không đúng” ( LĐK - Quyển 17, hồi 195 trang 3,003).  Dốt như vậy nhưng thời thế đưa đẩy tung hoành đây đó, có khi được tiền hô hậu ủng, có những đại quan tham danh ham lợi cúi đầu phục tòng...  

   VTB giết thái giám nhưng không đền mạng, lần lượt đảm nhận Tổng Quản thái giám, Khâm Sai Đại Thần, Tư Lệnh mặt trận, Đại Sứ Đặc Mệnh toàn quyền, Đệ nhất Lộc Đỉnh Công, Phủ Viễn Đại Tướng Quân... đầy quyền cao chức trọng.

  Với gái, VTB lại áp dụng thành ngữ :”Đẹp trai không bằng chai mặt”, “Xấu hay làm tốt, dốt hay nói chữ” với cái miệng dẻo quẹo nên chiếm gọn những 7 vợ vào loại “thượng vàng”, võ nghệ tuyệt luân, sắc đẹp tuyệt vời như A Kha, Mộc Kiếm Bình, Tô Thuyên, Phương Di, Tăng Nhu, Song Nhi và Kiến Ninh công chúa... đành ngậm ngùi ca bài “Tiếc thay cây quế giữa rừng – Để cho thằng Mán, thằng Mường nó leo”!

   Kim Dung xây dựng nhân vật VTB thật độc đáo, khi xã hội tranh tối tranh sáng, xáo trộn, vàng thau lẫn lộn... cơ hội ngàn vàng cho “kẻ bần tiện” như diều gặp gió!

 

Vương Trùng Dương