Tàu Ngựa Cũ

 

 
trích trong tuyển tập Mây Tần

Những tiếng động ồn ào bên ḿnh làm Kỳ bừng tỉnh. Anh không cần mở mắt nh́n cũng biết tầu đă đến một ga nào đấy, hành khách đang chen chúc lên xuống, và trong số đó chắc có người sẽ là bạn đồng hành của anh. Kỳ đă lên tầu từ ga Huế và sẽ đi suốt đến Saigon. Trải qua bao nhiêu ga, bao nhiêu người vào căn pḥng hạng nh́ này, cùng ngồi tầu với anh một lúc rồi lại đi. Có người ngồi lâu, nói được vài mẩu chuyện trời mưa nắng, có người, Kỳ tránh nh́n họ để khỏi phải bắt chuyện. Kỳ mong mỏi gặp một bạn đồng hành đi suốt với anh quăng đường dài này, và giá hợp chuyện nữa th́ sung sướng biết bao! Anh không nhớ hết những ai đă vào cùng ngồi với anh. Đầu tiên là một bà cụ già đi với cô con gái. Anh chưa nh́n, cô em đă thẹn tḥ quay mặt đi nơi khác, nhưng nàng nh́n trộm anh trong tấm cửa kính. Bà cụ nhờ anh sắp đồ đạc cẩn thận, làm Kỳ tưởng bà cũng đi xa như anh, nhưng mới đến ga thứ nhất, bà đă kéo cô con, lếch thếch xuống tầu, vội vàng như bị ma đuổi.

Kỳ không thất vọng, v́ đường dài lắm, anh sẽ c̣n cơ hội gặp người bạn đường khác. Nhưng từ lúc ấy trở đi, bao nhiêu người lên xuống, người nào cũng chào hỏi, nhưng anh chưa cảm thấy hợp chuyện, họ đă xuống ga rồi.

Măi cho đến bây giờ, đi đă gần nửa đường, Kỳ thấy hơi chán, không c̣n hy vọng có một bạn đường vừa ư nữa. Anh đem báo ra đọc. Đọc hết cả tin tức, tiểu thuyết, quảng cáo, lại thuộc ḷng cả một tá thơ tương tư của một nữ sĩ. Anh hơi lạ, v́ thấy nữ sĩ tả hoa tương tư, lá tương tư, núi sông tương tư, mà không thấy nói đến người tương tư. Không lẽ cái tương tư của con người không đáng nói.

Kỳ che tờ báo lên mặt, giả vờ ngủ. Anh chán nản lắm rồi. Bây giờ, bên cạnh anh, ai lên xuống, ga nào, người ít nhiều, anh cũng mặc, không nh́n nữa.

Kỳ biết có người vào pḥng anh. Trước hết, chắc là một thiếu nữ, v́ nghe bước chân nhẹ nhàng và mùi nước hoa thoang thoảng. Theo sau, là hai thanh niên c̣n trẻ lắm, v́ anh nghe thấy họ hành động nhanh nhẹn và nói cười có vẻ đầy nhựa sống.

Thiếu nữ ngồi bên cạnh Kỳ, có lẽ nàng thấy ngồi bên cạnh người ngủ say, trên mặt lại c̣n che một tờ báo, sẽ yên ổn hơn ngồi cạnh hai chàng thanh niên có vẽ "sát khí đằng đằng" kia.

Một thanh niên nói:

- Tôi đă bảo, xuất hành nhằm giờ “túc hỷ”, thế nào cũng gặp “giai nhân”.

Kỳ cười thầm. Anh thấy “mặt trận” sắp được dàn ra rồi, chắc thú vị lắm.

- Sơn cũng đồng ư với Nam, nhưng yêu cầu Nam nên nhường cho Sơn th́ hơn.

- V́ lư do ǵ?

- Lư do thứ nhất: vé tầu của Sơn, Nam mua hộ. Lư do thứ hai: Sơn nhiều tuổi hơn Nam, “kính lăo đắc thọ” mà! Ba la...

- Là ǵ?

- “Quả nhân hữu tật”...

Kỳ suưt bật cười lên tiếng. Trong chốc lát, cả một thời thanh niên trẻ trung của anh hiện ra trong kư ức.

Thuở ấy, cách độ hơn mười năm, Kỳ cũng c̣n hăng say như hai anh chàng này, và cũng đă có lần từng chế nhạo các bạn: “Quả nhân hữu tật”. Đó là câu tự thú của một ông vua ngày xưa : "Quả nhân hữu tật, quả nhân hiếu sắc”. Chỉ nói lên vế đầu, người ta sẽ hiểu vế thứ hai. Những người bạn ấy, có người đă sống cùng anh một thời gian khá lâu, có người thỉnh thoảng c̣n gặp, có người chỉ trông thấy vài lần rồi không bao giờ gặp lại nữa.

Thiếu nữ chừng khó chịu v́ hai chàng thanh niên “ nghiên cứu dung nhan” kỹ quá, nên cũng lấy một tờ báo che mặt như đọc.

Có tiếng thở dài:

- Thôi, chúng ḿnh đành đọc báo vậy! Sơn đọc một tờ, Nam đọc một tờ, đă có người cầm hộ.

Nam vẫn tinh nghịch:

- Hai tờ báo! Nối liền nhau không biên giới. Thực là “Thu thủy cộng trường thiên nhất sắc”.

Kỳ thấy bọn họ dễ thương quá. Kỳ ao ước giá bọn họ cũng đi đến Saigon, chắc anh sẽ không đến nỗi buồn lắm. Kỳ giở tờ báo ra nh́n họ với cái nh́n đầy thiện cảm.

- Chắc chúng tôi làm ông mất ngủ?

Kỳ mỉm cười:

- Không sao. Có các ông ngồi cùng pḥng, nói chuyện càng vui, quên được đường dài.

Kỳ quay sang nh́n thiếu nữ. Bày tay nàng cầm tờ báo hơi rung rung. Kỳ thấy tự nhiên tim ḿnh đứng hẳn lại. Nốt ruồi đỏ như son trên cổ tay thiếu nữ, trông quen thuộc quá. Chỉ có một người anh quen, có nốt ruồi như thế. Người ấy đă đi bên cạnh anh trong một thời gian, ngày xưa, thời loạn ly...

- Ông xuống ga nào ạ?

Kỳ trả lời như người mất hồn:

- Ga cuối cùng.

- Chúng tôi cũng thế. Ông cho phép chúng tôi tự giới thiệu: chúng tôi là sinh viên.

- Trường?

- Đại Học Văn Khoa ạ. C̣n ông?

- Tôi được mời đi dạy. Cũng Đại Học Văn Khoa. Chắc chúng ta c̣n gặp nhau nhiều.

Sơn và Nam nh́n nhau.

Kỳ thấy ḿnh nói dối tự nhiên quá. Câu nói bật ra trong lúc anh vẫn c̣n nh́n nốt ruồi trên tay thiếu nữ. Anh không hiểu ḿnh có ư định ǵ, nhưng câu nói của anh có hiệu nghiệm ngay lập tức. Hai sinh viên ra dấu cho nhau và cùng sang toa khác. Chắc họ không muốn ngồi chung với người có thể là ông giáo của họ.

Tầu vẫn chạy trong đêm, và đêm cũng đă khuya lắm rồi, nhưng Kỳ không thấy buồn ngủ tí nào nữa. Anh nhớ đến bàn tay người bạn gái năm xưa, bàn tay anh đă cầm nhiều lần. Không biết có phải đúng là Thơ ngày xưa của anh không. Bàn tay gần tay anh lắm, nhưng anh không dám nắm lấy. Bàn tay ấy không đẹp, không chải chuốt, không có móng đỏ như máu, nhọn như vuốt, giống hệt như bàn tay anh đă nắm ngày xưa, nắm một cách yêu thương tin cậy, và ḷng êm dịu, b́nh yên, thỏa măn như người nằm đúng vào chăn đệm và giường của ḿnh trong một đêm rét mướt mưa băo.

Kỳ vừa ao ước nàng là Thơ, vừa mong không phải. Nếu không phải, chắc anh sẽ bâng khuâng mất vài hôm rồi lại đâu vào đấy. Nhưng nếu nàng là Thơ thật t́nh th́ sao? Trong chốc lát, Kỳ thấy trong tim ḿnh như định ra một biên giới. Đây là t́nh yêu vợ, yêu con, đây là t́nh . . . như nước sông, nước suối, nước thác, mỗi ḍng nước có một con đường riêng, không hề xâm phạm đến nhau, nhưng tất cả đều đổ về ḷng bể, là anh.

Nếu đúng là Thơ, anh sẽ không để cho nàng đi thoáng qua như những người bạn đường kia nữa. Nàng sẽ ở bên anh măi măi và sẽ đi cùng anh đến ga cuối cùng của cuộc hành tŕnh, cũng như đến ngày cuối cùng của cuộc đời.

Thiếu nữ h́nh như ngủ say. Nàng bỏ rơi tờ báo xuống, đầu nghiêng về một bên. Kỳ thấy lạnh hẳn cả người. Đúng là Thơ ngày xưa rồi. H́nh bóng Thơ nằm yên lặng trong tâm hồn suốt bao nhiêu năm trời, bây giờ hiện ra trước mắt anh bằng xương bằng thịt. Thơ già dặn hơn, nhưng những nét vẫn là Thơ ngày xưa. Mi mắt Thơ tuy nhắm, nhưng ḷng mắt bên trong rung rung. Nếu Thơ ngủ thật, chắc nàng đang mơ một giấc mơ buồn. Nét mặt Thơ cố đè nén một cảm xúc ǵ. Kỳ thấy muốn để đầu Thơ ghé vào vai ḿnh, như thế, chắc Thơ sẽ dựa êm ái hơn, ngủ ngon hơn, và không thể nào mơ những giấc mơ ghê sợ nữa.

Mí mắt Thơ bỗng rung động mạnh và hai giọt nước mắt chảy ra, đem theo cả một ḍng, lan tràn trên má. Thôi, Thơ không hề ngủ tí nào cả, nàng chỉ giả vờ ngủ để kéo dài thời gian trước phút nh́n được nhau. Chắc Thơ cũng đă nhận được ra anh lâu rồi. Thơ chỉ nghe giọng anh nói, cũng như anh chỉ nh́n bàn tay, cũng biết được nhau. Lần này Kỳ quả quyết lắm. Anh nhất định nắm lấy tay Thơ, rồi ra thế nào th́ ra.

Thơ mở mắt nh́n anh, nói rất nhẹ:

- Em không ngờ. Có người cho em biết anh chết sau lúc xa em mấy tháng.

- Anh cũng không ngờ. Nghe kể lại, mẹ em đặt bàn thờ và tụng kinh cho em một trăm ngày. . . anh ngờ sao được!

Kỳ kéo đầu Thơ dựa vào vai anh như trước đây mấy phút anh đă ao ước được như thế.

Hai người cùng yên lặng, h́nh như không c̣n nghe thấy ǵ ngoài tiếng đập của trái tim.

Tầu bỗng h́nh như chạy mau hơn một cách kỳ lạ và dễ ghét. Kỳ vuốt tóc Thơ, th́ thầm:

- Chúng ḿnh đă đi được nửa đường rồi mới bắt được nhau.

Thơ cố nén cảm xúc:

- Nửa đường của chuyến xe suốt, và cả của cuộc đời!

- Cũng c̣n kịp để gặp nhau!

- Muộn chưa hở anh?

- Chưa em ạ. Đường c̣n dài, đời cũng c̣n một nửa để chúng ta nh́n thấy nhau, ngồi cạnh nhau, sống với nhau. Đừng làm sóng gió nữa em, đừng làm khổ nhau, đừng làm khổ ḿnh, đừng tự ngược đăi ḿnh nữa. Bây giờ, anh không để em thoát. Không có ǵ trên đời này có thể cản trở chúng ta được nữa !

Kỳ không hiểu tại sao anh có thể nói ra được những câu trái với sự thật như vậy. Ai cho phép anh được ngồi với Thơ, sống với Thơ? Anh rất thành thật với ḷng. Anh nói những lời xuất phát từ trái tim và đồng thời cảm thấy rất chua xót, không biết làm cách nào để Thơ hiểu rơ, để cho Thơ biết sự thật, biết anh không c̣n tự do nữa. Anh muốn giữ Thơ trong cuộc hành tŕnh đi đến phần mộ trong đời ḿnh, mặc dầu biết không có một điều kiện nào.

Như muốn tránh sự thực hiện tại, anh bảo Thơ:

- Em đừng nói ǵ nữa. Chúng ḿnh sẽ có rất nhiều th́ giờ nói chuyện. Bây giờ, hăy để yên cho anh ngồi bên cạnh em, biết có em trong tay. Chúng ta đă lỡ nhau suốt nửa đời người rồi. Yên cho anh sung sướng gặp em . . .

- Ngày xưa . . .

- Đừng nhắc đến ngày xưa nữa em . . .

- Ngày mai . . .

- Cũng đừng nói đến ngày mai!

Hai người cùng yên lặng và hiểu nhau hơn lúc nào hết.

Thơ nhắm mắt lại, ngả đầu vào vai Kỳ! Tàu chạy đều và rung nhẹ, vai của người ḿnh yêu quí, làm gối rất êm. Mi mắt Thơ không c̣n thấy rung rung nữa, nếu Thơ ngủ được, chắc giấc mơ sẽ yên lành biết bao.

Kỳ nh́n ra ngoài trời. Trời đen nhưng trong, mây sáng lơ thơ giăng mắc khắp không trung. Muôn ngàn v́ sao lấp lánh rực rỡ, có những sao băng xẹt ngang rất nhanh rồi tắt hẳn. Kỳ ao ước giá c̣n được ḷng tin tưởng thơ ngây ngày xưa, ngày anh c̣n bé ở làng quê. Hối ấy, mỗi khi thấy sao băng, anh cởi nhanh một cúc áo và nói một điều ước. Anh không nhớ những điều anh ao ước có bao giờ thành sự thực, linh nghiệm như lời bà anh vẫn bảo không, v́ anh quên ngay hôm sau. Bây giờ, nếu c̣n hy vọng và tin tưởng được, anh chỉ ao ước có Thơ trong tay anh măi măi.

Tầu đến Nha Trang lúc trời vừa sáng. Kỳ và Thơ cùng nh́n nhau mỉm cười. Cả hai đă ngồi yên lặng không nói một điều ǵ quan trọng, cùng muốn phút giây quên hết quá khứ, tương lai và sự thật, càng kéo dài càng tốt.

Kỳ đứng dậy nh́n ra sân ga. Bỗng anh thấy cả người như tê lạnh một cách lạ thường. Vợ anh đang đứng nh́n lên từng toa như t́m kiếm. Trông thấy Kỳ, vợ anh reo lên:

- A, anh! Em cứ sợ anh nhỡ chuyến này.
Nàng chen lên tàu, bước vào pḥng, nói ríu rít:

- Em đang nghỉ mát, được tin anh vào, nên đón tầu để đi cùng với anh cho vui. Thế nào, anh có mệt không?

Bất giác, Kỳ thấy mệt thực. Bao nhiêu nhọc nhằn chán nản, phiền muộn trong nửa đời người đă trải qua, anh đă quên không muốn nhớ, giờ phút này chúng đùng đùng kéo nhau đến bao vây lấy anh, làm anh thấy ḿnh chỉ trong một lúc như già hẳn đi. Tất cả hy vọng tiêu tan trong chớp mắt một cách đột ngột và tự nhiên vô cùng.

Thấy Thơ đứng dậy sắp sửa hành lư, anh cũng không thể nói được một lời nào, để từ giả hay giữ lại. Anh chỉ nh́n theo với đôi mắt buồn rầu bâng khuâng.

Vợ Kỳ xem xét hành lư và nói với anh những điều ǵ nhiều lắm, nhưng anh không nghe rơ, và dù nghe rơ cũng không hiểu ǵ hết. Mắt Kỳ như mờ đi, nh́n theo Thơ vội vàng ra khỏi ga. Anh biết t́nh yêu của Thơ và anh vẫn c̣n nguyên vẹn. Anh biết Thơ cố tránh. Thơ không muốn thấy ḿnh cùng đi với Kỳ một chuyến xe trong đời, mà không thể nói với nhau một lời nào.

Kỳ ngồi bên cạnh vợ, nghe vợ nói chuyện và thấy nàng đă nói nhiều quá, trong khi Thơ chưa kịp nói với anh ǵ cả.

Bây giờ, làm sao anh c̣n nắm được tay Thơ. Làm sao anh biết được Thơ nghĩ ǵ. Thơ đi đâu? Thơ làm ǵ? Bao nhiêu năm qua, bao nhiêu lằn roi đă quất vào tâm hồn nàng? Bao nhiêu thất bại, đau khổ. Ai lau nước mắt cho Thơ?

Kỳ chưa kịp biết được ǵ hết, anh đă để cho bóng Thơ tan mất. Và đau đớn biết bao, anh không có dịp nói một lời giả từ. Giá biết được phải chia rẽ đột ngột và vĩnh viễn như vậy, anh sẽ cố nói với Thơ một vài lời, dù chỉ là những lời rất vô nghĩa, cũng c̣n có dịp nh́n được mắt nhau lâu thêm vài phút.

Tầu vẫn chạy rất b́nh yên, như không bao giờ biết được bao nhiêu ly hợp đă xảy ra trong một chuyến đi.

Người vợ ngồi bên cạnh đem lại cho anh thói quen thường ngày. Kỳ thấy ḷng ḿnh b́nh tĩnh lại. Anh lắng tai nghe vợ nói, trả lời vợ và ngoan ngoăn theo vợ về nhà. Ngoan như con ngựa nhà, ngựa thuần. Con ngựa rất siêng năng cần mẫn, ngày ngày kéo xe cho chủ. Đôi mắt ngựa bị che hai bên lại, chỉ c̣n nh́n thấy một phía trước mắt, một con đường thẳng, một bổn phận. Ngày ngày làm xong công việc, tối về tàu, ngựa sẽ được phát cho một nắm rơm hay cỏ khô, cho ngựa ngủ yên, đợi ngày mai lại tiếp tục công việc, lưng mang nặng yên cương, mắt che kín. Đền bù lại, ngựa được chủ cho ăn no, được khen là ngoan ngoăn, và ngựa rán hết sức lực làm việc cho chủ vui ḷng.

Nhưng may mắn làm sao, Kỳ thấy dù ḿnh như con ngựa đă bị che kín hai mắt, chỉ được phép nh́n thấy một con đường thẳng trước mặt, chỉ được trở về với tàu ngựa cũ mà thôi, tim anh vẫn c̣n nguyên vẹn, vẫn c̣n có thể cảm, nghĩ và yêu thương.

(*) " Tàu Ngựa Cũ " – tựa đề của truyện ngắn, được lấy làm tựa đề của một tuyển tập gồm 9 truyện (ấn hành theo đúng thứ tự cũ dưới đây) và đă được nhà sách Đời Nay xuất bản năm 1961. Tác phẩm này đă được giải thưởng Văn chương Toàn Quốc của Việt Nam Cộng Ḥa năm 1962